લોડ થઈ રહ્યું છે…
લોડ થઈ રહ્યું છે…
આ ક્ષેત્રની કથા એક ઋષિ, એક ઝરણું અને ભગવાનનાં દર્શનથી શરૂ થાય છે અને બાર સદીઓની ભક્તિ, વિનાશ અને પુનર્નિર્માણમાંથી આગળ વધે છે, જેને તેને ચાહનારા લોકોએ જાળવી રાખી.
સ્થળ પુરાણ કહે છે કે ઘણા પ્રાચીન કાળમાં દેવલ ઋષિએ અહીં નદી કિનારે તપ કર્યું. તેમની ભક્તિથી પ્રસન્ન થઈને ભગવાન પ્રગટ થયા અને તેમણે ધરતી પર પ્રહાર કર્યો, જેથી મીઠા પાણીનું ઝરણું ફૂટી નીકળ્યું. આ જ ઝરણું એ પવિત્ર કુંડ બન્યું જે આજે પણ ઘાટને પાણી આપે છે.
ઋષિએ પ્રાર્થના કરી કે ભગવાન સર્વ જીવોના કલ્યાણ માટે અહીં જ બિરાજે. ભગવાને ઝરણા પાસે મળેલી સ્વયંભૂ મૂર્તિ રૂપે અહીં રહેવાનું સ્વીકાર્યું, અને આ સ્થળ દેવક્ષેત્ર, એટલે કે ભગવાનનું ક્ષેત્ર, કહેવાયું.
પ્રાદેશિક પુરાણોના તીર્થ માહાત્મ્ય અધ્યાયોમાં આ ક્ષેત્ર અને કુંડનો મહિમા ગવાયો છે, જેમાં કારતકી પૂનમે કુંડમાં સ્નાનને અનેક પવિત્ર નદીઓની તીર્થયાત્રા સમાન ગણાવ્યું છે.
મંદિરના તોશાખાનામાં સચવાયેલાં તામ્રપત્રો દીવા અને દૈનિક ભોગ માટે મંદિરને અપાયેલી જમીનના દાનનો ઉલ્લેખ કરે છે, જેમાં સૌથી જૂનું અગિયારમી સદીનું છે.
અહીંની પૂજા કોઈ વિક્ષેપ વિના પાંચરાત્ર આગમ મુજબ થતી આવી છે, એ વર્ષોમાં પણ જ્યારે મુખ્ય મંદિર ક્ષતિગ્રસ્ત હતું. વંશપરંપરાગત અર્ચક પરિવારો આજે પણ દૈનિક સેવાઓ કરે છે, અને નજીકના મઠના મહંતો પેઢીઓથી અનુષ્ઠાનો અને ઉત્સવોનું માર્ગદર્શન કરતા આવ્યા છે.
1951માં ભક્ત પરિવારો, મઠ અને નગરજનોએ મળીને એક જાહેર ધર્માદા ટ્રસ્ટ બનાવ્યું જેથી મંદિર, તેની જમીન અને ભેટનો વહીવટ હંમેશાં પારદર્શક રીતે થાય.
ઝરણા પાસે સ્વયંભૂ મૂર્તિ પર ઈંટોનું એક નાનું મંદિર બંધાયું.
નગરના વેપારી મહાજનોએ કોતરણીવાળા શિખર અને સભા મંડપ સાથેનું હાલનું રેતિયા પથ્થરનું મંદિર બંધાવ્યું.
પૂરથી ક્ષતિગ્રસ્ત સભા મંડપ અને ઘાટનાં પગથિયાં આખા પ્રદેશના દાનથી ફરી બંધાયાં.
જનતા માટે મંદિરના વહીવટ અર્થે ગોડ ટેમ્પલ એન્ડ પિલગ્રિમેજ ટ્રસ્ટ નોંધાયું.
પરિક્રમામાં આરસ પથરાયો અને અન્નક્ષેત્ર ભવન શરૂ થયું.
નિષ્ણાતોએ સંરક્ષણ માર્ગદર્શિકા મુજબ ચૂનાના ગારાથી કોતરણીની સફાઈ અને મજબૂતીકરણ કર્યું.
લાઇવ દર્શન, ઓનલાઇન બુકિંગ અને ડિજિટલ રસીદો મંદિરને દરેક સ્થળના ભક્તો સુધી પહોંચાડે છે.
પ્રદેશ માટે આ મંદિર ફક્ત એક દેવાલય નથી. તેના ઉત્સવો વર્ષની લય નક્કી કરે છે, તેનું અન્નક્ષેત્ર દરરોજ હજારોને જમાડે છે, તેની ગૌશાળા દેશી ગાયોનું રક્ષણ કરે છે અને તેના મેળા પ્રદેશના લોકસંગીત, ગરબા અને હસ્તકલાને જીવંત રાખે છે.